O CAMIÑO DE SANTIAGO POLAS PONTES DO TAMBRE

FESTA EN SANTIAGO

Este mes é o “de Santiago”, como dirían antaño. Este ano é vixiliar do xa próximo Ano Santo Compostelán.

Bergantiños ten parroquias adicadas a Santiago Apóstolo, Sísamo, Mens, Vilaño, e mesmo tamén o seu particular Camiño de Santiago.

A meirande parte de Bergantiños pasaba o Tambre pola ponte de Portomouro. Alí, unha vella ponte que xa apareceu nos mapas e documentos antigos. A ponte actual, foi inaugurada no ano 1.891 e nela intervíu un Mestre de obras afincado a Galicia, que foi Garagarza, sogro de persoeiro tan coñecido en Bergantiños, como é Xacinto Amigo Lera, un dubrés, de Portomouro, que no Campo Santo da súa parroquia natal, descansa.

Río Tambre na zona de Portomouro

Outra ponte sobre o Tambre que permitía a chegada a Compostela, era Ponte Albar, que, a bon seguro, recibía tal nome porque, de nova, aparecía branca coas súas canterías. Será unha obra do século XVII, continuadora do servizo que ós camiñantes a Compostela prestaría outra ponte máis veterana.

Este segundo camiño que compartían dubreses, montañeses das terras de Montaos , e bergantiñáns, daría lugar, coidamos, a que no século XVIII o arcebispo Bocanegra mandase erguer a suntuosa igrexa de Nosa Señora Peregrina, hoxe parroquial por creación do arcebispo Martín de Herrera. Polo tanto, como en Pontevedra, León, ou noutros lugares, o paso dos peregrinos deu lugar á creación de santuarios adicados á Nosa Señora Peregrina.

O outro camiño, que chega de Portomouro, cando se xunta co que vén de Ponte Albar, están os dous en territorio da parroquia de San Xoán Apóstolo, irmán de Santiago, que tiña capela e parroquia na mesma xirola da Catedral.

Río Tambre na zona de Ponte Albar

Dispoñámonos a ir devotamente a Compostela. Na Capela das Reliquias, que agora chaman Panteón Real, está o noso Conde de Traba, amigo de Xelmírez, que participou con el nos soños de grandeza para a Galicia do século XII e de sempre.

BERGANTIÑOS, TERRA DE MAR, VAL E MONTAÑA, VENERA Á NOSA SEÑORA DO CARME

No medio do mes de xullo temos a festa de Nosa Señora do Carme. Devoción entrañable nas nosas parroquias.

Na pasada Semana da Familia, viñeron a Carballo imaxes de Nosa Señora. Viñeron as máis populares, as que son máis veneradas. Pois ben, a meirande parte eran imaxes de Nosa Señora do Carme.

Bergantiños é unha admirable síntese de mar, val e montaña. Nas freguesías da ribeira, e nas do interior, temos festas do Carme en todas elas.

Os peregrinos que hai pouco foron a Terra Santa, subiron ao Monte Carmelo, e alí poderon ver a inmensidade do mar azul, o cenobio de orantes que aínda hoxe hai no cumio do monte tan sonado na Biblia.

Santa María, pois, patroa dos que vogamos no mar e na terra. Defensora dos que loitamos contra tantas ondas, feras , asoballantes, que nos fan clamar pola axuda de Nosa Señora.

O mar ten perigos; é “val de bágoas”, tantas veces.

Pero rematemos coa visión de tantas motoras que van levar a imaxe do Carmen, ateigadas de devotos mariñeiros , polas nosas rías e portos.

Felicitamos a tantas “Carmes” que aínda hai entre nós. Anque nos doe que nome tan poético vaia escaseando nas nenas que agora son bautizadas.

PARABÉNS ÓS NOVOS PRESBÍTEROS

Estamos ás portas dun acontecemento memorable. O vindeiro domingo, 5 de xullo, o Sr. Arcebispo de Santiago, Don Xulián Barrio; procederá, na Catedral, á ordenación presbiteral dos que, ata ó de agora, e durante un ano, foron diáconos da Igrexa Compostelá. Dous deles teñen estreita relación con Bergantiños, son : Don Mario Cotelo Felípez, natural de Verdillo, licenciado en Arte, autor de numerosos estudos sobre a súa especialidade, conferenciante, asimesmo, sobre arte relixiosa. Don Mario é unha vocación que xurdíu durante o servizo pastoral que en Verdillo prestou Don Constantino Campos Pena, de gran recordo naquela freguesía, e alí ten a súa sepultura. Don Mario ten pregoado o bon quefacer pastoral de Don Constantino.Para este benemérito sacerdote será un gozo saber que a súa sementeira produciu este froito dunha vocación sacerdotal que tanta esperanza fai nacer en todos.

O outro diácono que recibirá a ordenación presbiteral é Don Daniel Pérez Espasandín, natural de Santacomba, que durante este curso pasado estivo exercendo o seu ano de pastoral aquí en Carballo e parroquias da Unidade Pastoral que encabeza esta vila.

Polo tanto os nosos oíntes coñecen a entrega de Don Daniel (Dani para os amigos) en todos os labores que demanda a pastoral en tan variados servizos, como son: a catequese, a preparación para confirmandos, a mocidade en xeral, as súas clases de guitarra.

Don Daniel estivo nesta emisión relixiosa varias veces, por iso os nosos radioíntes coñecen a súa simpatía e as grandes dotes que o adornan.
Entrevemos, esperamos, pedimos, que “Dani” siga connosco, porque o necesitamos; porque ten que seguir o traballo comezado; porque as freguesías demandan a súa presenza entre nós.

Que Deus bendiga a estes novos sacerdotes que vai ter a diócese Compostelá.
O terceiro diácono que pasará a sacerdote é Don Ventura Martínez Riboiras, natural de San Ciprián de Vilanova de Arousa, que foi un solista en orquestra, e agora emprega as súas facultades musicais na liturxia da Igrexa. Deus segue chamando.

Parabéns a todos

Santa Comba, terra de curas e persoeiros famosos

Santacomba é o centro das terras de Xallas , ou Céltigas (como lle gustaría dicir a Valle Inclán). A súa situación preponderante define o que serán terras de Barcala, Dubra, Bergantiños e Soneira.

Santacomba é o centro dinamizador dunha bisbarra agrícola e gandeira, especialidades nas que é sobranceira en toda Galicia. As súas feiras foron xuntanza de labregos en moitas leguas á redonda.

A súa Igrexa parroquial, amplísima, feita haberá 40 anos, ben restaurada, conserva un campanón da anterior igrexa, que era notoriamente insuficiente. Foi promotor da obra Don Xoaquín Torres Valiñas, que antes fora párroco de Rus ata 1.959. Finou haberá dous anos.

En Santacomba foi párroco Fonseca lll, que, de aí, pasou á parroquia de Santa María da cidade de Pontevedra. Despois, foi un gran arcebispo de Santiago.

En Santacomba foi párroco Manuel Cabeza Docampo, natural de Sofán, tío de Don José Álvarez Cabeza e dos irmáns Eirís Cabeza, todos eles son gloria da freguesía de Sofán.

De Sta Comba é Don Manuel Carracedo, catedrático de medicina legal, moi laureado internacionalmente.

Outros persoeiros de Santacomba son, entre máis:
María Pilar Torres Lema, andaluza afincada nesa vila xalleira; xeógrafa, experta en parroquias e arciprestados de Galicia, e no Camiño de Santiago.
Temos que mentar tamén a David Durán Arufe, músico e compositor, director do Conservatorio Profesional de Música, de Santiago, Poeta.

Pois ben, a Primeira Misa en Santacomba do novo sacerdote Don Daniel Pérez Espasandín, vai ser o domingo, día 19. Así como a súa Primeira Misa en Carballo será o venres día 10.

Felicitamos, unha vez máis ao novo sacerdote, como tamén temos que felicitarnos todos, en Carballo e Santacomba, en Bergantiños e Céltigos.
Que Deus nolo conserve por moitos anos. Amén

A GRANDEZA DO SAN XOÁN

Estamos no San Xoán. Afortunada esta vila de Carballo por ter a súa festa patronal neste mes en que todo é plenitude.. Días longos, luz a cachón, cores mil na natureza (albres, mar, ceo, silveiras).

San Xoán lévanos ao río Xordán, ao noso bautizo, ao empezo da nosa vida.
San Xoán anuncia a Cristo, vai o santo case espido, come pobremente, chámanos á reflexión sobre a nosa vida. Isto é un exemplo que nos dá o noso patrón, que temos que acoller como cristiáns.

Hai todo un referente cultural, mesmo prehistórico, que serve de marco á grandeza deste santo. Reviven lendas, refráns, casas enramadas, cachelas para saltar, sardiñadas que concentran ás veciñanzas.

O noso Alfredo Brañas ten unha descrición de San Xoán, longa, e polo miúdo que recomendamos aos nosos oíntes.

Tamén Álvaro Cunqueiro, nun programa das festas de hai xa moitos anos, facía un relato moi suxerente da Misa Grande do día de San Xoán na Igrexa Parroquial de Carballo.

Desde a Lagoa de Alcaián ata o Monte Neme, Bergantiños é un mosaico de lendas, pero todo vai esmorecendo. Outra vez nos vén a idea da globalización que achanza todo, quita identidade, mestura as culturas. Que sigamos co noso San Xoán, tal como foi, ou como debera ser, por moitos ano, “Mil veráns máis”.

Engadiremos que mañá inaugúrase a reconstruida capela de San Xoán en Bembibre. Había como medio século que a capela derrubárase e deixou de haber alí romaría. Agora pola iniciativa do Sr. Cura Don Xosé Ortoño Fuentes, e coa colaboración do Concello, recupera Dubra un valioso patrimonio.

Da vella capela fora levada para a reconstrucción do Coro do Mestre Mateo (século Xll) no Museo da Catedral, unha peza románica, que seica procedía daquel coro, retirado cando se fixo no século XVl o coro lígneo que hoxe pode contemplarse na igrexa de San Martiño Pinario.

Parabéns a Dubra.

ESTAMOS DE FESTA

San Antonio

Santísimo Sacramento

Neste vindeiro fin de semana temos celebracións a salientar. É día de San Antonio da Agoalda. Romaría moi concurrida en Bergantiños. Tamén hai festa a San Antonio no pazo de Vilar de Francos. E virán despois as festaas a santo tan poopular, así como a San Adrián nas nosas freguesías.

Pero, o que é importante sinalar é a Solemnidade de Corpus Christi no domingo, día 14. Agora dicimos que é o Día Nacional da Caridade. A Presenza Real de Cristo na Eucaristía obríganos a pensar nesa outra súa presenza nos irmáns necesitados. Polo tanto, temos que examinarnos a ver cómo nos comportamos. Se cumprimos, ou non, o Mandamento do Amor Fraterno, pero con obras de caridade, coa nosa axuda, por exemplo, por medio das Cáritas Parroquiais.

Nestes días da Declaración da Renta, temos unha boa posibilidade, pois, marcando cunha cruz nas casillas que veñen no impreso, podemos axudar, tanto á Igrexa Católica, como a Cáritas, Cruz Roxa, Mans Unidas... sen que nada nos desconten. Tampouco, por marcáremos estas dúas casillas, nada perxudican nin merma, ni á Igrexa nin a Fins Sociais.

Velai, pois, unha boa ocasión para exercer a nosa caridade. Outras ocasións temos polo ano adiante, para cumprir co noso deber de caridade.

Así, por exemplo, doando sangue, tamén o domingo é o día dos Doantes de Sangue. Na Coruña hai unha rúa adicada a estes doantes.

Precísase sangue, pois non hai elemento algún que poida suplir ao sangue humano. De vez en cando os autobuses da Xunta preséntanse en lugares centrais dos nosos concellos para acoller ós doantes. Alí examinan o sangue de cada un, danlle información, animan, confortan e agradecen a doazón.

Hai tempadas, coma polo verán, nas que o sangue é máis necesario, por culpa dos accidentes.

Boa e actual forma de ser amantes do próximo: compartir a vitalidade do sangue propio, de forma totalmente desinteresada e anónima. Coma no caso dos doantes de órganos, mester no que Galicia é sobranceira.

AMAR E RESPECTAR O MUNDO CREADO

Cada cinco de xuño, celebramos o Día Mundial do Medio Ambiente. Falta nos fai unha xornada así para que meditemos sobre o noso planeta, a nosa casa, na que tamén vivirán as próximas xeracións.

Cambio climático; subida do nivel do mar que asolagará poboacións que están á beira do mar; perda de especies, tanto de animais como de plantas... son consideracións que os ecoloxistas e os expertos en Natureza, a cotío nolas poñen diante de nós.

Pero nós mesmos podemos ver que maltratramos árbores e xardíns, a pesares de que a primavera quere reverdecer, encher todo de vitalidade.

Vense poucas anduriñas, xa botamos de menos o canto do cuco, que deberían sentirse entre marzo e abril como di o refrán. As gaivotas andan por terra adentro. Comercio de animais en perigo de extinción; mascotas fóra do seu habitat. O xabarín é o terror dos nosos labregos.

Botamos papeis e bolsas de plástico na rúa; enchemos de porcallada ríos, fontes e mares; o "botellón" deixa abraiados os traballadores da limpeza; o lume no monte é unha praga que arruína a nosa terra galega. Motocicletas e coches hai que, co seu estrondo, deixan xordos, tanto ós veciños coma ós propios conductores.

Os crentes temos unha obriga especial, unha razón engadida para amar e respectar este mundo creado, conducido na súa evolución pola man de Deus Creador. Mansión esta que foi morada do Señor Xesús, e de cantos nos precederon, que nos deixaron un patrimonio a conservar e agradecer a Deus.

A BOA NOVA EN RADIO VOZ BERGANTIÑOS

Aquel xoves que "relucía máis cao sol" (o día da Ascensión) pasa ao seguinte domingo. Esixencias do mundo laboral ao que non lle prestan os días festivos no medio da semana. Pero o misterio seguimolo celebrando. A Ascensión do Señor vén sendo o complemento, ou segunda parte da Resurrecciónde Cristo. En tal día, a Igrexa celebra o Día das Comunicacións Sociais, por aquilo do mandato do Señor: "Ide ao mundo enteiro e pregoado a Boa Nova", mandato que se le no Evanxeo da Ascensión do Señor.

Así, a Igrexa, os cristiáns, temos que ser pregoeiros da Mensaxe de Xesús. Como fixeron os Apóstolos. Hoxe, por medio de follas parroquiais, radio e T.V., a Igrexa está presente na sociedade.

A emisión relixiosa de Radio Voz en Bergantiños, ten que agradecer a acollida que cada semana nos ofrece RADIO VOZ; a amabilidade da dirección e locutores que veñen prestando a súa competencia e servizo para que a emisión poida chegar aos oíntes. Sen esquencer aos técnicos que atenden a parte máis oculta, pero totalmente imprescindible, para que os mecanismos estean a punto e a nosa voz poida ser escoitada comfortablemente.

Non falta moito para que se cumpran as Vodas de Prata da emisión. Por iso, queremos multiplicar o noso agradecemento, por tantos anos de colaboración.

BERGANTIÑÁNS EN TERRA SANTA

Retrato de Exeria

Galicia, no esplendor dos séculos IV e V tivo un século de ouro, só comparable, en frase de Otero Pedrayo, ao século de Xelmírez. Tivemos comunicación con Terra Santa, sendo nós o Fisterra de Occidente, e España, a parte máis oriental do Mediterráneo, nas que baña as costas da península Ibérica e as da Palestina.

Os Avitos, que eran de Braga, na Galicia romana, visitaron Roma e Xerusalem. Nesta cidade, estiveron con Paulo Orosio, paisano seu, que no ano 415 asistiu ao Concilio que houbo en Xerusalem, e conversou con San Xerónime, alí residente.

Idacio, bispo de Chaves, tamén na provincia romana de Galaecia, viaxou por Oriente.

A galega Exeria, fálanos do culto cristián en Xerusalem.

Santiago Apóstolo é un xudeo palestino que nos trouxo a Mensaxe do Evanxeo e temos en Compostela os seus restos mortais.
Polo tanto, as peregrinacións que desde Carballo e desde a diocese de Santiago, están programadas a Terra Santa, non fan máis ca proseguir unha vella tradición. Mesmo parece que cómpre visitar Betsaida, a patria pequena de Santiago o Maior, a onde, hai algúns anos, o Cabido de Santiago levou unha imaxe do Apóstolo peregrino.

E non hai moito, o deán de Santiago, estivo na igrexa de Xerusalem onde a tradición que di que alí foi decapitado o noso Apóstolo.

Isto, e todo o demais que se refire a Xesús, Noso Señor, é a razón primordial da peregrinación a Terra Santa. Acompañemos os peregrinos bergantiñáns que aló van , coa nosa oración. Eles tamén rezarán por nós naqueles santos lugares onde Noso Señor naceu, viviu e morreu, rematando todo na súa Resurrección.

VODAS DE OURO SACERDOTAIS

Neste breve comentario semanal temos que lembrar o acontecemento que tivo lugar na nosa catedral de Santiago o pasado venres. Celebraban as súas Vodas de Ouro no sacerdocio vinteséis presbíteros da nosa diocese, ordenados, pois, no ano 1959, polo cardeal Quiroga.

Tamén cinco sacerdotes celebraban as Vodas de Diamante. Foron ordenados na igrexa de San Xurxo de A Coruña, polo bispo Vicario Capitular, Don Xosé Souto Vizoso. Isto foi o ano 1949. Estaba a diocese vacante por falecemento do arcebispo de Muñiz de Pablos.

Houbo, pois, en Santiago, unha Misa solemne, concelebrada polos sacerdotes que estaban de xubileo. Eramos uns douscentos. Contando tamén tres sacerdotes do Opus Dei, que se agregaron para celebrar as súas Vodas de Prata.

Temos que memorar a dous compañeiros, en Vodas de Ouro, que prestan o seu servizo pastoral en terras de Bergantiños.

Son: Don Eusebio Calvelo Sánchez, párroco de Ardaña, natural de Carballo. Nalgún tempo foi tamén director da Coral de Bergantiños, pois son ben coñecidas as súas aptitudes musicais así como ser gran organista e guitarrista.

Outro sacerdote en Vodas de Ouro é Don Andrés Rumbo Lonqueira, párroco de San Román de Cabovilaño, natural de A Coruña. Foi coadxutor no O Grove e párroco de Santa Mariña de Ribasar, freguesía entre A Escravitude e Bastavales. Colaborador na revista Lumieira e gran pastoralista.

A todos, especialmente a éstes, a nosa felicitación e parabéns polo seu labor sacerdotal. Outros sacerdotes en Vodas de Ouro, dunha forma ou outra relacionados co ámbito deste blog relixioso son: Don Lorenzo Castiñeira Canosa, en Cee; Don Xosé Ferreiro García, de Golmar, párroco do Burgo; don Manuel Martínez Riveiro, de Sofán na Coruña, e Don Mario Villaverde Villaverde, párroco de Xaviña en Camariñas.

Recibiron en agasallo da diocese que lle entregou persoalmente un delegado do Señor Arcebispo, entre o aplauso de todos os reunidos, que compartían o xantar ao que nos convidara o Señor Arcebispo.

SEMANA DA FAMILIA

XXII SEMANA DA FAMILIA EN CARBALLO

Xa é tradición que a primeira semana de maio, estea adicada en Carballo á "Semana da Familia".

Este ano ofrece dúas particularidades: 1) a Presenza da tan venerada imaxe de Nosa Señora dos Milagros de Caión, en Carballo. 2) A chamada especial que se fixo á mocidade para participar neste encontro, pois, ao santuario de Caión van, a pé, moitedumes de devotos, aló por septembro, pero tamén moita mocidade bergantiñá.

Neste ano, e nos pasados, hai, un obxetivo permanente, como é presentar a familia crisitá tal como aparece no Evanxeo. Polo tanto, a súa identidade en momentos de tanta confusión.

O ben que a familia unida fai á sociedade; aos fillos educados no amor conxunto de pais e nais; e no gozo fraternal dos irmáns; no agarimo dos avós; no apoio dos padriños... Todo isto, vivindo a fe cristiá, é un patrimonio que dá consistencia á familia e dá sentido aos gozos e pesares que na vida hai. Somos moitos, a meirande parte dos nosos lectores que recoñecen e viven o seu agradecemento á familia na que naceron.

Foi un don de Deus que trouxo moitos bens a cada un de nós. Para algúns, tamén foi o berce da vocación sacerdotal e relixiosa. A familia, tan combatida hoxe, é un ben que a Igrexa, todos, temos que defender.

PAZ E PAN PARA TODOS

O primeiro de maio é o Día Internacional dos traballadores. Os cristiáns poñemos ante nós o exemplo do carpinteiro de Nazaret, que foi San Xosé.

Pobre carpintería aquela! Pero se podía ir gañando para manter a Xesús e a María, bo foi. E pronto colaboraría o mociño Xesús.

O mundo do traballo, nos nosos días, é o que máis padece a crise que estamos a sentir. Crise mundial que os expertos economistas teñen que atallar.

Acó sentimos moito que os nosos labregos, que traballan sen horarios e sen vacacións, vexan que a maquinaria e os abonos suben, e, o leite, baixa de precio. Mesmo estan ameazados de non serlles recollido o leite. Despois de tantas inversións en poñer as granxas a producir, agora este esnafrarse coa realidade.

Na construcción, na automoción, sectores que dan, daban tantos postos de traballo, directos e indirectos, vemos moito paro, que avanza mes a mes. Os inmigrantes que chegaron a nós, pensando nun traballo fixo, andan agora acudindo a Caritas e institucións semellantes, para poderen sobrevivir. Teñen dereito todos os traballadores a pedir xustiza social; a que se examinen as fortunas ou os "pelotazos" que de vez en cando temos noticia. Os nomes dos que, sen conciencia algunha se fixeron ricos á conta dos demais, con manifestas estafas, andan nos medios de comunicación. Unimonos a esas denuncias para pedir xustiza social, e reclamar unha ordenación internacional para un xusto reparto dos bens e do traballo. Paz e pan para todos!!!

NO DÍA DO LIBRO LE A SAN PAULO

San Paulo





San Xurxo



O día vintetrés de Abril, xoves, (quinta feira, que dicían antano) é día de san Xurxo, Patrón de Artes, de Camariñas e moitas parroquias máis.

En Cataluña, coñéceno como san Jordi, que da nome a moitos cataláns e importantes monumentos. Festa da flor, alí, que poderemos mercar nas Ramblas. E tamén un libro para facer un agasallo. Pois é en toda España a Festa do Libro. Instituida porque en tal día de 1616 finou o noso Don Miguel de Cervantes. Nos medios de comunicación volverá a porse de relevo a coincidencia, en día e ano, coa morte do gran dramaturgo William Shakespeare.

En Galicia teremos tamén o noso Día das Letras Galegas. Podo recomendarlle que lean o Quijote; ou que lean Sempre en Galiza, de Castelao.

Pero como estamos nun artigo de tema relixioso na terra de Bergantiños, prefiro recomendarlle a lectura das Cartas de San Paulo. Estamos no Ano Paulino, que rematará a finais do mes de san Xoán, coa festa do Apóstolo das Xentes, que así é recoñecido San Paulo.

Se queren ler teoloxía profunda e segura; se queren ver a praxe pastoral do Apóstolo; se queren ver como funda igrexas, pon discípulos ao fronte das mesmas, como responsables; se queren percibir cómo se vai espallando o cristianismo coa colaboración dos crentes, nunha igrexa xerminal, testimonial con raigaña en Cristo resucitado..., se queren sentir todo isto, fáganme caso, lean a San Paulo.

CELEBRAMOS O TRIUNFO DO AMOR

¡Aleluia, Aleluia! Loubemos a Deus. Resucitou Cristo, o Señor. Cantemos coa liturxia:

"De norte a sur, cante a terra toda,
cheíña como está da luz da vida.
Que sexa Cristo quen a emvolva
e a libere das tebras que a cubrían.

Neste día de victoria

celebramos con ánimo gozoso

o triunfo do amor sobre a morte

con Cristo vivo e victorioso.

Neste día de victoria

arroupados con tanta festa

xubilosos traemos á memoria

os gozos que encheron a nosa terra.

Gracias, Deus, porque neste día santo

os teus fillos ven o froito madurado.

Gracias, Pai, polo teu Fillo,

pois o teu pobo está resucitado"

"Cantádelle ó Señor unha cántiga nova cantádelle, si, unha cántiga triunfal"

"Cristo resucitou, el o primeiro,
é fe que nesta Pascua proclamamos;
de agora ata o intre derradeiro
co teu poder de vida camiñamos"

Con estas loubanzas ao Señor, que comparte connosco a súa victoria sobre o mal, a dor, o peacdo, e a morte, celebramos a Pascua da Resurrección.

¡Aleluia!

COS CRUCEIROS VENERAMOS A CRUZ

Cristo de Velázquez

A Semana Santa é a Semana da Paixón do Señor. Veneramos a cruz no día de Venres Santo, dentro da liturxia de tal celebración. Pero temos pola terra de Bergantiños cruceiros que son testemuño da fe dos nosos devanceiros. Cando pasamos por diante desas obras de arte popular, feitura dos nosos canteiros, non só admiramos ou lembramos, senón que veneramos a Cristo Crucificado e a súa nai, Nosa Señora.

Hai cruceiros que están preto das igrexas e teñen o seu altar ou pousadoiro para recibiren a custodia no día do Santísimo Sacramento. Así, por exemplo, os cruceiros de Bértoa, Vilela, Lema... Hai cruceiros con datas ben lexibles, así, por exemplo, o de Sofán, que é o máis veterano, onde se le que foi feito no ano 1660. Ou o de Ardaña, con restos da policromía que tivo nalgún tempo, que leva data de 1797. Ou mesmo o que hai no adro de Carballo: 1811.

Goiáns, con ser parroquia pequena, ten dous cruceiros. O de Sísamo está no centro do adro parroquial, que é amplio e ben coidado. O de Rus é obra Tomás Roibal, feito en pedra traída de Portomouro. Leva data de 1860 e foi restaurado no 1925. A cruz derrubada está conservada.

En Seavia había cinco cruceiros, quedan catro agora, e os catro tiveron que ser restaurados porque sufriron os golpes de camións ou tractores.

En Erbecedo había dous, e queda un no Campo do Santo Anxel. De cruceiros roubados, non imos falar, como foi o caso de San Paio de Coristanco.

Agora fanse moitos cruceiros para casas particulares.Queremos rematar coa oraciión do Venres Santo:

"Mirade a árbore da Cruz onde estivo cravada a salvación do mundo. Vinde, adorala"

ANTE A SEMANA SANTA...

O pórtico da Semana Santa é a celebración de Nosa Señora das Dolores. Ela é a mellor pregoeira da Semana Maior da Pasión do Señor.

Xa están postas as imaxes da Virxe das Dolores en moitas das nosas parroquias. Estase a celebrar o seu septenario, e despois virá a procesión do Venres Santo. En Carballo hai numerosa cofradía que solemniza estes días. Son almas devotas que levan a imaxe ao altar propio das conmemoracións particulares e poñen alí os mellores ornamentos.

Hai misas polos cofrades falecidos cando a morte vai visitando cada familia. Lembremos que a cofradía das Dolores de Carballo fixo o agasallo de artística custodia para o culto da parroquia. E outras axudas máis. Por exemplo, preciosos labores de encaixe que ornamentan a imaxe, foron feitos e ofrendados por mans expertas e devotas de cofrades distinguidas, que colaboran en moitas actividades parroquiais.

Acudindo á liturxia do noso Diurnal Galego, temos versos que expresan o contido desta celebración mariana. Ela é tan humana, que nos sentimos acompañados por María, na hora das nosas crucifixións. Asimesmo, queremos acompañar como ela a tantos que comparten con Cristo as horas amargas das probas que a vida ofrece.

Velaquí uns versos referidos a Nosa Señora das Dolores:

“De pé, vendo que morría
o teu Fillo sentenciado.

De pé estiveches, María,
ó pé da Cruz, no Calvario.

Cada golpe e cada espiña
que no Fillo se cravaba,
cada burla e cada insulto
todiña te angustiaban.

Ó pé da Cruz sen manciñas
para aloumiñar a quen amas,
faste na dor receptiva
da Palabra que nos salva”

DÍA NACIONAL DO TEATRO

Alfonso Daniel Rodríguez CASTELAO

Desde 1961 vense celebrando o Día Nacional do Teatro. En Madrid, os actores póñenlle unha bufanda branca á estatua de Valle Inclán. Como gran autor que é, gústanos ese xesto para o noso escritor.

No século de ouro, foron grandes autores Lope de Vega, Calderon, Tirso de Molina. Os tres, sacerdotes.

Mais, achegándonos á nosa terra, queremos aproveitar para recomendar a lectura dunha obra tan representativa da historia de Galicia, como é "Romance de Lobos". Anque Valle Inclán escribe en castelán, o seu estilo é galego, tanto nos personaxes que presenta como na fala. Disto hai moito escrito.

Teatro en galego é aquela obra de Castelao tantas veces representada: "Os vellos non deben de namorarse". Cunha temática ben indicada no título da obra. Castelao, tan polifacético el (médico, político, ensaísta, dibuxante, historiador) regalounos unha obra para fornecer o noso máis ben escaso teatro.

Centrándonos agora en Bergantiños, temos O Fidalgo, do chamado "zapateiro-poeta", que é Xesús San Luís Romero, nado en Carballo, e que chegou a ser académico da Galega.

O Fidalgo amosa a vida dos nosos labregos ante a presión económica e e social daquela clase que coñecemos como a Fidalguía.

Pero Xesús San Luís Romero emprega un vocabulario galego que era o vixente en Bergantiños, a comezos do s. XX, nos ambientes rurais

Agora vaise perdendo, ou perdida está xa, aquela fala chea de palabras patrimoniais, sonoras, clásicas, que xa non aparecen nos diccionarios. Tampouco a fraseoloxía está vixente. Estamos nun mundo globalizado que oprime ás linguas minoritarias

NO DÍA DE SAN XOSÉ REZAMOS POLAS VOCACIÓNS

Mosteiro San Martiño Pinario
(Seminario Maior de Santiago)

Polo san Xosé, hai moitos que están de "santo". Felicidades a todos. Diolopague polo que nos poida corresponder.

Do que queriamos falar era do Día do Seminario. E xa é preciso agora dicir qué é o Seminario. Porque ese substantivo xa aparece nos medios de comunicacións para falar de calquera xuntanza na que a xente quere estender unha idea, un plan de formación. É dicir, "sementar", que de aí vén a palabra seminairo. Foi a Igrexa a primeira que empregou a palabra para referirse aos centros de formación dos que van ser sacerdotes.

Así como nos semilleiros cúidanse as plantas que nacen pequeniñas, tenras, para despois seren trasplantadas, de igual xeito, nos seminarios da Igrexa recíbense as vocacións ao sacerdocio que van xurdindo aquí e acolá. Tempo, pois, de formación e de proba. De alí, sairán os sacerdotes que van servir ás parroquias.

O noso seminario está en Santiago, é así coma o corazón da diocese, por el ten especial coidado o Sr. Arcebispo. Coñece persoalmente aos seminaristas maiores. Ademais de estudos, estes seminaristas van ás parroquias para que vexan o traballo de curas xa veteranos e vaian aprendendo, ademais do que ensinan os libros, o que ensina o labor pastoral de cada día.

Aquí, entre nós, tivemos seminaristas diáconos, hoxe párrocos: Don Manuel García Souto que está en Curtis; Don Xosé Sánchez Piso en Lestedo e outras catro parroquias máis; Don Pablo Carou Barros, na Coruña.

Agora temos a Daniel Pérez, que é todo xuventude e ilusión. Ogallá quede en Carballo para sempre, pois precisamos e esperamos moito del.

Todos temos a obriga de cuidar, animar ás vocacións sacerdotais que poidan xurdir. O noso apoio ten que ser coa oración, o alento persoal, a vida cristiá na familia. De ordinario, é aquí onde nacen as vocacións. As desfeitas familiares, a perda do sentido cristián nas nosas vidas, fan que padezamos penuria vocacional, e carencias de servizo sacerdotal que lamentan as nosas parroquias.

TODOS TEMOS QUE APOIAR...

Edificio de la ONU

Para este breve apunte editorial, imos botar man do Calendario da ONU, que fixando días internacionais para moitas necesidades e obxetvos, fainos a todos cidadáns do mundo.

O mércores día 11m, foi o día das Víctimas do Terrorismo. Hai moitas no mundo actual, e non somentes en España. O chamado coche-bomba é un malvado instrumento para matar a cantos teña á súa beira, sexan nenos ou mairoes, cidadáns ou pacíficos que lles cadrou pasar por alí, sen estaren avisados. Quizáis sexa peor o terrorista suicida, que mata a cegas, e pode parecerlle que fai unha acción liberadora.

E velaí tanta orfandade, familias desfeitas, e un odio sementado que vai xerar outras accións de "resposta". E así temos terrorismo porque hai odio nos corazóns. A humanidade víctimas do seu desamor.

O Estado ten que acompañar, defender, axudar a tantas víctimas. E todos temos que apoiar.

O día 15, é o dos Dereitos do Consumidor. Todos mercamos e consumimos. De vez en cando aparecen noticias de alimentos adulterados, escasos de peso ou sen a debida hixiene. Mesmo pasa isto con medicamentos e xoguetes. Os gobernos avisan. Nós tamén temos que ser precavidos cando compramos. Temos que saber ler as etiquetas e ver iso de "grasas insaturadas", data de caducidade, e cousas así. Para un comercio xusto e saudable.

MIÑA NAI, MIÑA NAICIÑA...

Naiciña. Francisco Asorey

Estamos ante o Día da Muller Traballadora. Queremos poensar en tantas traballadoras que tivo Galicia. Empezando por Rosalía que ía "descalza de pé e perna, de Santiago a Padrón". Nai de familia numerosa, que pasou estreituras e non deixaba sen esmola ao pobre que pasaba pola porta.

Rosalía lévanos a pensar na Pimenteira, de Padrón, que alí ten seu monumento.

Otero Pedraio inmortalizou a Castañeira na súa obra literaria.

Na vila de Arzúa temos o monumento á muller que espera vender os queixos, produto típico daquela bisbarra.

Na entrada que vai de Mesón do Vento a Santiago, temos a vendedora de grelos no tempo do Entroido. O noso escultor Francisco Asorey ten obras de gran forma como son :

- A Naiciña. Que a podemos ver na vila natal do artista, en Cambados. A nai abraza á súa nena. Rostros de raza sueva, galega.

- O Tesouro. Unha labrega leva no regazo un cucho de poucos días. Disque o autor inspirouse nunha paisana da terra de Trazo que baixaba así da feira de Santa Susana, en Santiago.

- Ofrenda a San Ramón. Unha paisana presenta velas ao santo. Vense aqueles floreiros de Sargadelos, os famosos dos "cinco dedos", que había en moitas igrexas.

Quédanos por falar da muller tecelá, ou da que fía co fuso e a roca nas mans. No libro dos Proverbios fálase da muller que é a alma da casa, que aporta riqueza co seu traballo persoal, que ten a familia ben coidada (Prov. XXXI, 10)

Pasa a fermosura (di a Biblia), pero o traballo, servizo e recordo desta nai, non esquecen xamais. Como son, ou foron, as nais dos nosos lectores.

Como foron tantas " viúvas de vivos", que diría Rosalía, que loitaron por sacar adiante unha familia. Son as mulleres dos emigrantes. "Tantas bágoas mar adentro, miña casiña, meu lar!"

Estamos no día-cumio do Entroido

Estamos no día-cumio do Entroido.Coidamos que, a pesares da crise, malia a ela, hai nas casas dos nosos ointes lacón con grelos, cacheira e moitos productos do porco. Chámanlle a este animal a oliveira con patas, pois a sua graxa disque é a que ten menos colesterol.Que aproveite, pois.

O noso cocho, deriva do xabarín.Os feudais adicaban o tempo do inverno a cazar o xabarín.Cando remataba ese tempo, facían gran festa con carne do animal.Tanto que a heráldica galega presenta o xabarín como referencia da grandeza dunha familia que tiña castelo, servidores, montes e tempo para o divertimento da caza.Pactos entre feudais eran selados con festa de xabarín.

Se non temos orella de porco, faise na tixola un substituto, que ten formas graciosas e sabores distintos asegún a man da cociñeira.

A filloa da pedra require unha boa pedra que as dea ben,como din. Non pode estar fendida, é unha peza que transmite o calor uniformemente .Hai que deixala arrefriar cando sae do lume, e cando está sobre o lume hai que darlle con brasa continua, evitando a entrada de aire frío. Ten arte e tradición a filloa da pedra, producto típico de Bergantiños.

Esta filloa é un fósil culinario que nos leva a idade de pedra.Igual que as olas dos nosos oleiros. A filloa da pedra ten un sabor que a identifica, pode acompañar un prato do noso cocido.Ten un sabor austero, como podemos gustar , por exemplo cando bebemos cervexa, que un producto que disque , xa o tiñan os celtas.Non me quero meter na lareira, deixemos a cociñeira que vaia, con pacencia, facendo as filloas na pedra.

Por fora, andarán as comparsas de Entroido ou as celebracións do Testamento do Entroido. Todo isto , porque imos empezar a Coresma.

DEUS BENDIGA ÓS NOSOS POLÍTICOS

O entroido deste ano é moi especial. Están as eleccións galegas á porta. Non imos facer propaganda a favor de ninguén, pero, si, temos a obriga de pedir aos nosos políticos que se respecten entre eles, que respecten aos electores propoñendo cousas xustas e que poidan cumprir.

Xa Tierno Galván, tan humanista el, desconfiaba das promesas que se facían nas campañas electorais. Pois non debería ser así. O político ten que asumir ante o pobo ao que lle pide o seu voto, as propostas que fixo.

Sexa así, pola limpeza das eleccións e pola dignidade da vida política.

Quizáis os candidatos veñan agora polas aldeas, visiten os mercados, dean bicos ós nenos, anden polas rúas, repartan agasallos pedindo o voto. Ben. Pero en toda a lexislatura esta actitude de estar en contacto co pobo, debería ser algo permanente, para así poder atender as necesidades que aparecen.

Son vocacións políticas, é dicir, xente con dotes para servir ao pobo, que busque o ben común, antes có ben persoal ou do partido para eliminar despilfarro, corrupción, clientismo.

Tamén merecen os políticos o noso respecto pola entrega a causa tan noble.

Que Deus bendiga ós nosos poíticos e ó pobo galego

PAZ, TRABALLO E PAN PARA TODOS

Mediado o inverno, cando as árbores caducifolias están co seu esqueleto ó ar, é cando as mimosas enchen de cromatismo os nosos campos.

Por terras ourensáns hai a Festa da Mimosa. Nunha delas foi pregoeira María Victoria Fernández España.

Á comezos do outono florecen os "ramos de Santa Tareixa" uns penachos que ornamentan na Arxentina as estradas.

Para conter terreos rilleiros, costentos trouxeron esas plantas retantes que deron en chamar "unlla de gato"

Pero estas tres especies, exóticas, seica inzan de tal forma que son endémicas, malas de extinguir, disque empobrecen os campos. Asimesmo, hai peixes e animais foráneos que rompen enquilibrios ecolóxicos.

De fóra, tamén veu o castiñeiro, a camelia, o eucalipto, o millo graúdo ou maínzo, a pataca e algunhas especies máis que favoreceron á nosa terra galega. Nós, levamos trigo, cultura, ...trouxemos prata...

Por sangue, somos unha mestura de celtas, romanos, suevos, árabes, e, á última hora, tamén franceses.

Nos nosos días, coa inmigración, temos uns galegos que aportan raza e cultura doutros continentes.

Temos que saber acoller, como queremos que sexan acollidos os nosos galegos, hoxe en Europa, e antes en América.

Este cosmopolitismo danos ocasión para valorar outras culturas; tamén a nosa. E sobre todo, danos ocasión para vivir o Mandamento Novo, e séremos testemuñas da nosa condición de cristiáns que sabemos compartir alegrías e penas. O mundo é unha aldea grande.

Que haxa paz, traballo e pan para todos.

UNHA SEMANA PARA A SOLIDARIEDADE

O día de San Brais, a todos nos vén ao pensamento aquilo de por San Brais,unha hora mais.Boa falta nos fai a ver se imos saindo do inverno.
Por iso o santo é avogado das enfermidades da gorxa.

Había que invocalo tamén para curar a gripe, que moito nos afecta os vellos.
Pan bendito, tamén por San Brais.é unha forma de levar a bendición do santo ás nosas gorxas.

Mércores: Dia mundial contra o cancro.Un mal que chega ós pulmóns, próstata, mamas... por dicir os mais habituais. Hai perspectivas favorables, sobre todo, cando se detecta a tempo.

Vernes:Día do xexún voluntario.Así empeza a Campaña contra a Fame no Mundo.Bendita iniciativa das mulleres de Mans Unidas.

A Colecta, cada ano mais asistida de doantes, será o domingo día 8.
Se pensamos que cada ano hai mais xente que pasa fame ,é para sentir unha mágoa aló no fondo da nosa conciencia.Ainda estando, como estamos, en tempos de crise, temos que acudir có noso donativo xeneroso, en favor desta campaña, que vén , cada ano nun tempo en que parece que o Entroido quere chamarnos a un consumismo que é unha afrenta a tantos pobos famentos.

Cada patera ou caiuco que chega a nós, é unha denuncia da inxustiza que hai no mundo: fame para uns, despilfarro noutros, guerras para destruir o que tanto traballo custou levantar.E así, morte, feridos, campos de refuxiados, nenos sen escolas, hospitais ateigados...

Pero terá unha maldición a humanidade?

Que lonxe estamos do Mandamento do Amor,das Obras de Misericordia...

Matinemos, pois, na responsabilidader persoal e social que temos.

FAI 50 ANOS...

Plantilla Iberia Sporting de Santiago. Temporada 1948-1949

Hoxe imos facer memoria dun feito que recordarán os mais veteranos deportistas de Bergantiños.

Isto ocurríu hai agora 50 anos.Foi o 29 de xaneiro do 1950.O Club IBERIA de Santiago,viña xogar a Carballo.Viaxaban nun autobús que, chegando ao que hoxe é Rúa Galeras perdeu o control e bateu contra un daqueles plátanos indios que había en ringleiras a cada man da estrada.Primeiro bateu contra o lado esquerdo e despois, de rebote veu contra o lado dereito.Empezou a arder o autobús.To isto mesmo diante do edificio que alí ten Fenosa.Acudiu a xente, liberaron ós que ían no autobús, pero non poideron evitar que finaran tres dos que viaxaban.

Foi unha traxedia en Santiago.Os que por alí andabamos daquela, achegámonos a ver o sucedido e estaban as albres chamuscadas, negra a codia que os cubría.
O día 30, foi o funeral en San Agustín, de Santiago. Os tres cadaleitos foron levados polos compañeiros dos xóvenes falecidos.Recibiron estes sepultura en Bonaval, o Camposanto de Santiago.

Frente a esta tristura, sinalemos tamén a caridade que espertou aquel feito. Porque algunhas mulleres, que chaman traballadoras do sexo, que había no Pombal, foron as primeiras en achegarse para auxiliar ós accidentados, mesmo con risco da vida delas.

O Sevilla, club de futbol,foi o primeiro que, desde o seu rango de Primeira División, se ofreceu para un partido en favor das víctimas.Tamén, despois, chegaron ofrezas para o mesmo, de clubes como o Xuvenil de A Coruña, o Arousa de Vilagarcía, e o Ferrol.Pero o primeiro en ofrecerse, e o de mais categoría, foi o Sevilla.Non lembramos se tales partidos se xogaron.

Sabemos, si, que entre os feridos, había un veciño de Carballo.Todos foron recuperándose.

Isto, para a pequena historia de Bergantiños.

O DIÁCONO VENCEDOR

Igrexa de San Vicencio de Niveiro (Val do Dubra),
onde celebrou a Primeira Misa (1954) D. Xosé e casaron seus pais Antonio e María (1927)

Querendo atopar algo para esta semana, que a sinale como particular neste ano novo, damos coa festa de San Vicente, diácono, mártir, tamén coñecido como Vicencio, que significa "vencedor".

Na Graña, en Cospindo; en Vimianzo; en Rial e Niveiro ( terras de Dubra) ten festa San Vicente, como patrón que é desas igrexas.

Niveiro ten a mellor igrexa de Dubra, pero un raio derrubou a súa torre. Así, estivo uns 50 anos sen torre, ata que, por 1940, foi feita a que hoxe campea, en maxestática prestancia, mirando cara o val. O mestre de obras que fixo a torre foi Casiano Pazo, pontevedrés de Cuntis afincado acó, coma outros. Este mestre de obras, acreditárase antes facendo a actual igrexa de Verdillo. Nos anos de 1950 en diante, fixo a ampliación das igrexas de Ardaña e Rial. Gañaron espacio con naves laterais apoiadas en columnas. Noutras igrexas, como a de Buño e a de Canduas, a ampliación fíxose con solucións máis atrevidas, como son os arcos que van do presbiterio deica a fachada. Permiten maior visibilidade.

Aquel mestre Casiano, moi apreciado polos párrocos daquel tempo, fixo a capela das Salgueiras, en Seavia; e tamén algunha obra na igrexa de Ser, así ccomo nas parroquias de Couso e Cabanas.

O Sr. Cura emérito de Coristanco, Don Xosé Gerpe Barreiro, chegou a contratarlle algunha obra en Freixeiro, cando el rexía aquela parroquia.

Son datos para a pequena historia de Bergantiños.

SAN PAIO DE XANEIRO

Férveda de San Paio
(Entrecruces)

Estamos metidos no inverno. Deixamos atrás as festas do Nadal e Aninovo poida que nos produzan resaca, poucas gañas de volver ao traballo de acotío.

Somentes o San Paio de Xaneiro vén aledar a monotonía deste tempo.

Se imos a San Paio da Devesa ou ó de Coristanco, ou ó de Goiáns, veremos un santo ancián que convida a meditar e pregar.

Parece que aqueles monxes bieitos que coidaron a capela da Devesa, irían deica a Férveda, no río Outón, para rezar salmos ao compás que marcaban as augas baixando maxestuosas por aquel penedío.

Un regueiro branco corre pola fendedura do monte. E cada pedra, ao bater, soa unha nota para unha complexa sinfonía que remata nun calderón cando as augas estalan nas laxes que a natureza alí asentou.

No século XV os bieitos de San Martiño Pinario levantaban as bóvedas góticas que son admiración para os amantes da arte.

Nese mesmo tempo, Jorge Manrique, tras a morte do seu pai, escribía aquela elexía que, pensamos, meditarían os monxes:

"Recuerde el alma dormida,

avive el seso y despierte

contemplando

cómo se pasa la vida

cómo se viene la muerte,

tan callando..."

E ramatarían a súa profunda meditación, leigos e monxes, volvendo os ollos cara a sonoridade e perpetuidade da Féreveda para contemplar con Manrique:

"Nuestras vidas son los ríos [que van dar en la mar] que es el morir"

Moi ben por Jorge Manrique